Franky (67) is overtuigd: hier zit het gestolen Lam Gods-paneel al 90 jaar verborgen
Gent/HerzeleLigt het vermiste paneel van ‘De rechtvaardige rechters’ al meer dan 90 jaar verstopt in een grafkelder op de Gentse Westerbegraafplaats?
Volgens gepensioneerd rechercheur Franky De Smet (67) is de kans groot.
“Groot genoeg om het parket te vragen het graf te openen.”
“Ik was 9 jaar toen ik mijn eerste boek verslond over de diefstal van het Lam Gods uit de Sint-Baafskathedraal.
Ondertussen zijn er vele andere gevolgd en heb ik een groot stuk van mijn vrije tijd gewijd aan de zoektocht naar het verdwenen paneel.
Het blijft een ongelooflijk boeiend detectiveverhaal.”
Franky De Smet (67) heeft verstand van speurwerk.
Als gepensioneerd eerste commissaris bij de federale politie heeft hij zijn hele carrière niets anders gedaan.
“Die levenslange fascinatie heeft mij uiteindelijk naar de Westerbegraafplaats in Gent gebracht”, zegt hij, terwijl hij ons door een doolhof van dreven loodst op het immense kerkhof.
Op een rustige plek houden we halt voor een protserig monument dat oogt als een miniatuurversie van een Romeinse tempel.
“Dit is de grafkelder van een welgestelde Gentse familie uit de 19de eeuw”, zegt Franky.
“Volgens mijn bevindingen heeft de dief het schilderij verborgen in een holte tussen het voetstuk en de grafsteen erboven.
Nu moet ik alleen nog iemand vinden die de loodzware grafsteen wil optillen met een kraan.“
‘Verplaatst’, niet gestolen
Franky gaat ervan uit dat het Gentse bisdom achter het misdrijf zit, al wil hij dat woord liever niet horen.
“De toenmalige kanunnik Van den Gheyn vroeg subsidies om het door hem bewonderde meesterwerk van Jan van Eyck beter te beschermen tegen diefstal.
Maar dat viel op een koude steen bij de liberale regering.
Daarom besliste het bisdom om twee panelen te verplaatsen, wat niet hetzelfde is als stelen.”
“Als de overheid het losgeld zou betalen, kon het Lam Gods na de teruggave beter worden beschermd tegen een echte diefstal.
Arsene Goedertier, koster in Wetteren, werd ingehuurd om het schilderij te verstoppen en naar het bisdom de brieven te schrijven waarmee werd onderhandeld over het losgeld van 1 miljoen Belgische frank.
In ruil voor zijn diensten werd de ambitieuze koster een zitje voor de katholieke partij in de senaat voorgespiegeld.”
Net als de schrijver van de losgeldbrieven is Franky De Smet dol op verborgen betekenissen en raadselachtige codetaal.
Hij is er dan ook van overtuigd dat de sleutel tot de oplossing in de brieven zelf te vinden moet zijn.
“Honderden keren heb ik de 14 brieven, die in het Frans zijn opgesteld, woord voor woord geanalyseerd”, zegt hij.
“Wel 25 jaar lang.”
De woorden reposer (rusten) en resusciter (verrijzen) die de briefschrijver hanteert wanneer hij het over De rechtvaardige rechters heeft, wezen de weg naar een begraafplaats. Geruggensteund door een boek over opmerkelijke Gentse graven kwam Franky terecht bij de grafkelder van de vooraanstaande 19de-eeuwse familie Maes-Vandeweghe.
“Belangrijk detail: hun grafmonument lag ten tijde van de diefstal gedemonteerd op het kerkhof te wachten om opnieuw op zijn sokkel te worden geplaatst.
Voor Goedertier was het een koud kunstje om het schilderij ongezien in een houten, witgekalkt kader tegen de onderkant te plaatsen.”
Woordraadsel
Maar waarom precies dít graf?
Daarvoor verwijst Franky naar het fameuze woordraadsel uit de allerlaatste losgeldbrief.
Daarop hebben talloze amateurspeurders al de tanden stukgebeten.
“Ik ben erin geslaagd de eerste vier van de zeven woorden in die rebus te ontcijferen”, zegt Franky.
“Nina verwijst naar Regina Bernardina Vandeweghe, de weduwe in het graf.
Jean is de Franse vertaling van haar man Johannes.
Arte verwijst naar een kunstwerk en 152 is volgens mij het ontbrekende nummer van het graf. ”
Voor de drie laatste woorden – pelerin, enfant en oiseau – had Franky jarenlang geen verklaring.
“Tot ik de verbanden vond in de woning waar weduwe Vandeweghe op het einde van haar leven heeft gewoond, hotel Vanden Meersche in de Nederpolder.
In dat statige stadspaleis (nu bewoond door de Duvel-familie Moortgat, red.) was in de middeleeuwen een herberg gevestigd waar bedevaarders overnachtten.
En wat is een bedevaarder in het Frans? Un pelerin.
En hoe heette die herberg?
De groten en clenen Pelicaen.
Un oiseau, dus.
Die vogel staat overigens nog altijd in het salon van de woning.”
“Na het overlijden van de weduwe werd het pand een klooster van de Kindsheid Jesu, voor de opvang van wezen en arme kinderen, tot in 2003.
Dat kan het woord enfant verklaren.
Het klooster stond lang bekend voor de verzorging van kinderen met oogkwalen.
En wil je nu wat weten?
Adhemar, de jonggestorven zoon van Goedertier, leed aan een oogziekte.
Arsene moet er vaak geweest zijn.”
Boortje
Verschillende in het grafmonument gebeitelde data, en zelfs een hele zin, duiken letterlijk op in de losgeldbrieven.
Dat sterkt Franky in zijn overtuiging dat het schilderij in het graf verborgen kan liggen.
“Ik zeg niet dat het zeker zo is, maar het is de moeite waard om het te proberen.”
Franky ondernam op eigen houtje een poging tot onderzoek, met een fijn boortje.
Zonder succes.
Daarna vroeg hij het parket om de grafsteen even te demonteren.
“Dat kost 16.000 euro, wat het parket te duur vindt.
Maar is dat nu zo veel geld om misschien de kunstroof van de eeuw op te helderen?”
Forum
Meldingen
Alles wissen
Topic starter
17/11/2026 7:44 am